افسردگی و تغییرات خلقوخو در بیماران پارکینسون
مقدمه
افسردگی و تغییرات خلقوخو یکی از شایعترین مشکلات در بیماران پارکینسون است، اما بسیاری از خانوادهها آن را نشانهای «جدا از بیماری» میدانند. در حالی که این تغییرات، خود بخشی از روند بیماری هستند و قابل درماناند. شناخت این مشکل و برخورد درست با آن میتواند کیفیت زندگی بیمار و اعضای خانواده را چند برابر بهتر کند.
چرا در پارکینسون افسردگی ایجاد میشود؟
۱. تغییرات شیمیایی در مغز
پارکینسون باعث کاهش موادی در مغز میشود که برای احساس شادی، آرامش و انگیزه ضروریاند. این تغییرات بهطور مستقیم بر خلقوخو اثر میگذارند.
۲. فشار روحی و نگرانی
بیمار ممکن است درباره لرزش، راهرفتن، استقلال یا آینده خود نگران باشد.
۳. کاهش توانایی انجام کارهای روزانه
مشکل در حرکت یا کندی بدن میتواند باعث احساس ناتوانی و ناراحتی شود.
۴. داروهای مورد استفاده
برخی داروها ممکن است بر روحیه اثر داشته باشند و نیاز به تنظیم باشند.
نشانههای افسردگی در بیماران پارکینسون
خانواده باید به نشانهها توجه کنند، چون بیمار ممکن است درباره احساسات خود صحبت نکند.
تغییر ناگهانی خلقوخو
غمگینی بدون علت مشخص
کمبود انگیزه برای انجام فعالیتهای قبلی
خستگی دائمی
کاهش علاقه به صحبت یا معاشرت
بیخوابی یا خواب زیاد
توجه کمتر به ظاهر و بهداشت
اضطراب و دلشوره مداوم
احساس بیارزشی یا نگرانیهای شدید از آینده
وجود چند نشانه بهمدت بیش از دو هفته نیازمند بررسی است.
تفاوت افسردگی با خستگی یا بیحوصلگی
گاهی بیمار فقط انرژی ندارد و خانواده تصور میکنند که افسرده است. اما افسردگی مجموعهای از نشانههاست که شامل:
افت انگیزه
غم مداوم
تغییر خواب
افت تمرکز
نگرانی زیاد
اگر این موارد همراه باشند، احتمال افسردگی بیشتر است.
راهکارهای عملی و علمی برای بهبود افسردگی
۱. صحبت کردن با بیمار بدون قضاوت
به جای گفتن جملاتی مانند «بیخیال باش» یا «خودت را جمع کن»، بهتر است از او پرسید:
«این روزها چه چیزهایی ناراحتت کرده؟»
«دوست داری دربارهاش صحبت کنیم؟»
گفتوگو احساس تنهایی بیمار را کم میکند.
۲. منظم بودن زمان خواب، غذا و دارو
ثبات در برنامه روزانه باعث آرامش ذهن و کاهش نوسانات خلقی میشود.
۳. فعالیت بدنی سبک
ورزش ملایم مثل:
پیادهروی کوتاه، نرمش سبک، تمرینات کششی، حرکتهای ساده در خانه میتواند روحیه را بهتر کند و انرژی بیشتری بدهد.
۴. انجام فعالیتهای ساده اما لذتبخش
بیمار باید همچنان احساس مفید بودن داشته باشد:
آب دادن به گلها، کمک در چیدن میز ، گوش دادن به موسیقی، خواندن کتاب یا تماشا کردن فیلم کوتاه حتی کارهای کوچک، تأثیر روانی بزرگی دارند.
۵. همراهی و حضور خانواده
بیمار نباید احساس کند سربار دیگران است.
جملات ساده مانند:
«ما در کنار تو هستیم.»
«تو برای ما ارزشمند هستی.»
اثر بسیار مثبت دارد.
۶. مراجعه به پزشک
اگر:
غمگینی شدید باشد
بیمار احساس ناامیدی کند
خواب و اشتها کاملاً بههم بریزد
فعالیت روزانه مختل شود
پزشک ممکن است درمان دارویی یا جلسات روانشناسی توصیه کند.
درمان افسردگی در پارکینسون بسیار مؤثر است.
نگرش خانواده چگونه باید باشد؟
بیمار را سرزنش نکنید.
تغییرات خلقی را «لجبازی» یا «بیتوجهی» ندانید.
به او فرصت بدهید و عجله نکنید.
بپذیرید که این تغییرات بخشی از بیماری است، نه شخصیت بیمار.
این نگاه درست، هم بیمار را آرام میکند و هم روند درمان را سریعتر.
چه زمانی باید فوراً کمک پزشکی گرفت؟
در صورت مشاهده این موارد:
قطع رابطه کامل با خانواده
گوشهگیری شدید
تغییر ناگهانی رفتار
حرفهایی درباره بیارزشی
بیاشتهایی شدید
بیخوابی کامل
نیاز به بررسی تخصصی فوری وجود دارد.
جمعبندی
افسردگی در بیماران پارکینسون یک مشکل جدی اما قابل درمان است. با درک شرایط بیمار، حمایت خانواده، فعالیتهای روزانه مناسب و همکاری با پزشک، میتوان روحیه و کیفیت زندگی را بهطور چشمگیری بهتر کرد. بیمار باید احساس کند که تنها نیست و هنوز نقش مهمی در خانواده دارد.
گردآورنده: نگار سادات حقایق
