نشانههای اولیه آلزایمر که خانوادهها معمولاً نادیده میگیرند.
آلزایمر یک اختلال پیشرونده است که سالها پیش از تشخیص قطعی، علائم خود را به شکل ظریف و پراکنده در زندگی فرد نشان میدهد. بسیاری از خانوادهها این نشانهها را به «بالارفتن سن» یا «خستگی» نسبت میدهند، در حالی که بخش مهمی از موفقیت درمان و کنترل بیماری، وابسته به شناسایی همین علامتهای اولیه است. آگاهی دقیق از این نشانهها میتواند روند تشخیص را سریعتر کند و کیفیت زندگی بیمار را در سالهای آینده بالا نگه دارد.
۱. فراموشی غیرمعمول و تاثیرگذار بر زندگی روزمره
فراموشی مرتبط با سن معمولاً شامل جا گذاشتن یک شی، فراموش کردن اسم فردی که به تازگی ملاقات شده یا یادآوری دیرهنگام یک رویداد است. اما در آلزایمر، الگوی فراموشی متفاوت است. بیمار ممکن است بخشهایی از اتفاقات اخیر را کاملاً از خاطر ببرد، چندین بار در یک روز سؤال تکراری بپرسد یا حتی زمان و ترتیب وقایع را گم کند. این نوع فراموشی معمولاً اولین زنگ خطر است.
۲. دشواری در برنامهریزی یا انجام کارهای آشنا
انجام کارهایی که فرد سالها بدون مشکل انجام میداده، بهتدریج برای او پیچیده و گیجکننده میشود. مثالهای رایج شامل مشکل در پخت یک غذا با دستور همیشگی، سختی در مدیریت حسابهای بانکی، یا ناتوانی در دنبالکردن مراحل یک فعالیت ساده است. این مشکلات نشاندهنده اختلال در تواناییهای اجرایی مغز هستند.
۳. اختلال در تمرکز و زمانبندی
فرد ممکن است در محاسبه زمان، تنظیم برنامه روزانه یا انجام همزمان چند کار به مشکل بخورد. گاهی بیمار وسط یک کار مینشیند و فراموش میکند چه میخواسته انجام دهد. این تغییرات معمولاً بهتدریج اتفاق میافتند و قابل مشاهدهاند، بهخصوص برای اطرافیان نزدیک.
۴. سردرگمی در زمان و مکان
گمکردن مسیرهایی که بارها طی شدهاند، ندانستن فصل یا تاریخ، یا گیج شدن هنگام خروج از خانه از جمله علائمی است که خانواده باید به دقت آنها را جدی بگیرد. این اختلال معمولاً در مراحل ابتدایی نیز دیده میشود و بهدلیل نقص در پردازش حافظه فضایی است.
۵. تغییر در قضاوت و تصمیمگیری
فرد ممکن است در خریدها، بخششهای مالی، انتخاب دوستان یا مدیریت امور روزانه تصمیمهایی متفاوت و حتی خطرناک بگیرد. از دست دادن قضاوت درست یکی از نشانههای هشداردهنده است و گاهی پیش از مشکلات حافظه دیده میشود.
۶. دوری از فعالیتهای اجتماعی
بسیاری از بیماران، پیش از آنکه تشخیص بگیرند، بهطور ناخودآگاه از جمعها دور میشوند. دلیل این رفتار، احساس ناتوانی در دنبالکردن گفتگو یا شرم از فراموشیهای مکرر است. خانواده معمولاً این موضوع را به «کمحوصله شدن» نسبت میدهد.
۷. تغییرات خلقی و شخصیتی
افسردگی، اضطراب، زودرنجی، بیقراری یا حتی شک و بدبینی ممکن است در مراحل اولیه ظاهر شود. برخی بیماران بهطور ناگهانی بیتفاوت یا گوشهگیر میشوند. این تغییرات نتیجه اختلال در پردازش هیجانات و کاهش توانایی مغز در مدیریت احساسات است.
۸. اختلال در گفتار و پیدا کردن کلمات
ناتوانی در پیدا کردن واژه مناسب، مکثهای طولانی، یا قطع ناگهانی جمله از نشانههایی است که میتواند به مشکلات زبانی ناشی از آلزایمر مربوط باشد. بیمار گاهی اسم اشیای معمولی را فراموش میکند یا کلمات اشتباه به کار میبرد.
جمعبندی
اگر چند مورد از این نشانهها در یک فرد به صورت مداوم دیده شود، مشاوره با پزشک متخصص ضروری است. تشخیص زودهنگام نهتنها روند پیشرفت بیماری را کندتر میکند، بلکه خانواده را برای مدیریت مراحل بعد آماده میسازد و امکان استفاده از درمانها و تمرینهای شناختی را افزایش میدهد.
گردآورنده: نگار سادات حقایق