مدیریت یبوست در بیماران پارکینسون
مقدمه
یبوست یکی از شایعترین مشکلات بیماران پارکینسون است و میتواند بر کیفیت زندگی، اثربخشی داروها و حتی وضعیت حرکتی تأثیر بگذارد. کندی حرکات روده، کاهش فعالیت بدنی، کمآبی بدن و برخی داروها از علل اصلی هستند. شناخت راهکارهای عملی، نقش مهمی در کنترل این مشکل دارد.
دلایل بروز یبوست در پارکینسون
کندی حرکتی دستگاه گوارش به دلیل درگیری سیستم عصبی خودکار.
کاهش مصرف آب یا نوشیدن مایعات ناکافی.
فعالیت بدنی کم و نشستنهای طولانی.
تغییرات رژیم غذایی مانند مصرف کم فیبر.
عوارض برخی داروها مانند داروهای ضدافسردگی یا آنتیکولینرژیکها.
علائم شایع
دفع کمتر از سه بار در هفته
مدفوع سفت و خشک
نیاز به زور زیاد هنگام دفع
احساس تخلیه ناقص
نفخ و دردهای شکمی
اقدامات عملی برای کنترل یبوست
۱. افزایش مصرف مایعات
حداقل ۶ تا ۸ لیوان آب در طول روز.
مصرف آب ولرم صبحها به صورت ناشتا کمککننده است.
چای کمرنگ، دمنوش ملایم، آبمیوههای رقیقشده (مانند آلو) در حد طبیعی مفید هستند.
۲. رژیم غذایی پرفیبر مواد غذایی مفید شامل:
سبزیجات پرفیبر (اسفناج، کاهو، کرفس)
میوهها (گلابی، آلو خشک خیسخورده، سیب با پوست)
نان سبوسدار و غلات کامل
حبوبات در حد تحمل گوارشی
نکته مهم: مصرف فیبر باید همراه با آب کافی باشد تا باعث نفخ یا بدتر شدن یبوست نشود.
۳. برنامهریزی برای زمان دفع
هر روز یک زمان ثابت برای دستشویی در نظر گرفته شود، حتی اگر احساس نیاز فوری وجود نداشته باشد.
بهترین زمان معمولاً ۲۰ تا ۳۰ دقیقه بعد از صبحانه است.
۴. فعالیت بدنی منظم
پیادهروی سبک روزانه ۲۰ تا ۳۰ دقیقه.
حرکات کششی ملایم مخصوص لگن و شکم.
اگر محدودیت حرکتی وجود دارد: تمرینات نشسته مثل بالا بردن زانو یا چرخشهای ملایم بالاتنه بسیار مؤثر است.
۵. تغییرات ساده در روال روزمره
پرهیز از نگهداشتن طولانی مدت مدفوع.
استفاده از زیرپایی کوچک زیر پا هنگام نشستن روی توالت (زاویه صحیح لگن دفع را آسانتر میکند).
اجتناب از نشستن طولانی بدون حرکت.
۶. ملینهای ایمن (در صورت نیاز و تجویز پزشک)
معمولاً پزشکان از موارد زیر استفاده میکنند:
پلیاتیلن گلایکول
پسیلیوم (اسفرزه)
شیاف گلیسیرین
روغن پارافین کوتاهمدت استفاده طولانیمدت بدون نظر پزشک توصیه نمیشود.
۷. زمانبندی صحیح داروهای پارکینسون
گاهی یبوست باعث جذب نامنظم لوودوپا میشود. تنظیم داروها توسط پزشک میتواند علائم را بهتر کنترل کند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
یبوست بیش از یک هفته
درد شدید شکم یا نفخ غیرعادی
خون در مدفوع
کاهش وزن غیرمنتظره
عدم پاسخ به تغییرات سبک زندگی
جمعبندی
یبوست اگرچه مشکل شایعی در پارکینسون است، اما با تغذیه مناسب، مصرف آب کافی، فعالیت بدنی روزانه و چند تغییر ساده در عادات زندگی قابل کنترل است. پیگیری منظم و اطلاعرسانی به پزشک درباره تغییرات علائم، بهترین مسیر برای جلوگیری از افزایش مشکلات گوارشی است.
گردآورنده: نگار سادات حقایق
